Türkiye’de İmalat Sanayinin Gelişimi

sanayi-300x223

İmalat sanayi sektörü Türkiye ekonomisi içinde önemli bir yere sahiptir. Oluşturduğu katma değer, istihdam ve ihracat ile ekonomimizin temel taşı niteliğindedir. Yaklaşık olarak 4,5 milyon çalışanı vardır ve ihracat içindeki payı da %93 civarındadır.

Türkiye, 1929 ekonomik bunalımından sonra, bu durumun yarattığı koşullar nedeniyle iktisat politikası olarak dışa kapalı yani korumacı bir yapıya yönelmiştir. Ancak ithal ikameci politika yüzünden Türkiye’de 1977-1979 yıllarında bir döviz krizi yaşanmış ve daha sonra 24 Ocak 1980 yılında alınan kararlarla bu politika bırakılmış ve ihracata yönelik politika izlenmeye başlamıştır.

Türkiye ekonomisi 1970’li yılların sonuna kadar ithal ikameci politika izlemiştir. İthal ikameci politika, yurtdışından ithal edilen malların koruyucu ve özendirici önlemlerle yurtiçinde üretilmesini öngören sanayileşme stratejisidir. Bu politikadaki amaç, yurtiçi talebi karşılamaktır. 1977-1979 yıllarında oluşan döviz krizi nedeniyle Türkiye bu politikadan vazgeçmiş ve ihracata yönelik politika izlemeye başlamıştır. Yani kriz, politika değişikliği ile atlatılmaya çalışılmıştır. 1980 yılından sonra dış ticaret ve sermaye piyasalarında önemli ölçüde serbestleşmeler gerçekleştirilmiştir ve bu serbestleşmelerle yabancı sermaye teşvik edilmiş, ekonomide yeniden yapılanmaya gidilmiştir.

Türkiye’de 1977-1979 krizinden sonra 24 Ocak 1980 yılında alınan kararlarla paranın değerinin düşürülmesi, ihracatın arttırılması için destek sağlanması, işgücü maliyetlerinin düşürülerek daha ucuza üretim yapılması ve iç talebin azaltılması istenmiştir. 1990’lı yılların sonuna kadar, bu uygulamada 1980 öncesi ülkemiz sanayisi daha etkin kullanılmış ve ihracat fiyatları düşürülmüş, böylece ihracat artışı sağlanmıştır. 1980 yılında imalat sanayinin toplam ihracat içindeki payı %36 iken 1999 yılında bu oran %90 civarında olmuştur. İhracatın yanı sıra imalat sanayinin üretimi hızlı bir şekilde artmamıştır. 1980 yılında imalat sanayi üretiminin GSMH içindeki payı %17,1 iken 1999 yılında bu oran %19,2 olmuştur. (Tablo7). Bunun sebebini, Mustafa ÖZER “Türkiye Ekonomisi” isimli kitabında şu şekilde belirtmiştir: “İç talebin kısılması ile atıl kalan üretim kapasitesi dış pazara yönlendirilmiştir. Bu nedenle bu politika ihracata yönelik bir sanayileşme yaratmaktan çok ihracatın artmasına katkıda bulunmuştur.”

24 Ocak kararlarıyla geçilen ihracata yönelik politika sonucu imalat sanayinde kapasite kullanımında artışlar meydana gelmiştir ve alt sektörlere yeni yatırımlar yapılması ile imalat sanayinde yaratılan katma değer artmış buna bağlı olarak da GSYİH da önemli ölçüde artış göstermiştir. Ancak bu değişmeler imalat sanayinde köklü değişiklikler yapamamıştır ve 1990’lı yıllarda eskiye dönüş yaşanmıştır. Uygulanmaya başlanan ihracata yönelik politika ile birlikte dış ticaret önemli ölçüde artmıştır. 1980 yılından sonra düşük ve orta teknolojili alt sektörlerde de ihracat pazar payı artmıştır.

1980’den sonra Türkiye’de yatırımlardaki öncelik değişmiştir. Yatırım, üretken sektörlerden daha çok turizm, konut gibi sektörlere yapılmıştır. En belirgin sektörel gerileme ise imalat sanayinde olmuştur.

1989 yılında uygulanan finansal serbestlik politikalarının da imalat sanayi üzerinde önemli etkileri olmuştur. 1994 yılından sonra imalat sanayi ihracatının GSMH içindeki payı ilk kez %10’un üzerine çıkmıştır. Yani imalat sanayi uygulanan bu politikalardan olumlu yönde etkilenmiş ve bu politikalar aynı zamanda toplam ihracatın artmasına da katkıda bulunmuştur. Bu dönemde yüksek ihracat vardır, ancak yatırım ve katma değer düşük orana sahiptir. 1998 yılında imalat sanayideki katma değer 10.128.256 Bin TL iken, sabit sermaye yatırımları 2.349.929 Bin TL ve ihracat da 24.065 Milyon Dolardır.

ABD’de 2008 yılının son çeyreğinde ortaya çıkan ve tüm dünyada etkili olan ekonomik krizin Türkiye ekonomisi üzerinde de olumsuz etkileri olmuştur. Ülkemizde ekonomik kriz 2009 yılının ilk çeyreğinde etkilerini iyice göstermeye başlamıştır. Bu kriz sonucunda Türkiye ekonomisinde istihdam, oluşturulan katma değer ve ihracat bakımından sanayi de olumsuz etkilenmiştir. GSYİH %13.8 azalırken sektörel olarak sanayi de %17.6 oranında bir azalma göstermiştir. Krizin etkisini 2009 yılının ilk çeyreğindeki değerlerinden görebiliriz. İmalat sanayi ihracatı 2008 yılında 125.188 Milyon Dolar iken 2009 yılında 95.449 Milyon Dolar olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’de son 20 yılda imalat sanayi ihracatında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. 1990 yılında 10.349 Milyon Dolar olan imalat sanayi ihracatı, 2010 yılında 105.564 Milyon Dolar olmuştur.. Buradan da anlaşılacağı üzere, imalat sanayi sektörü Türkiye’nin toplam ihracatına önemli katkılar sağlamaktadır. Bu bakımdan imalat sanayi, ülkemiz ihracatı içinde en büyük paya sahip sektördür. 2010 yılında imalat sanayi ihracatının toplam ihracat içindeki payı %92,6 olmuştur.

Etiketler

Hakkında: Özge Algır

Özge Algır

ilk ve Orta ögretim eğitimini izmir’de tamamlayan Özge Algır, Ege Üniversitesi iktisat bölümü 4. sınıf öğrencisidir. Kamu sınavları ve Banka sınavlarına hazırlanan Özge, iktisat tarihi alanındaki çalışmalarına devam etmekte ve sitemizde çalışmalarının paylaşımını yapmaktadır.

You may also like...

0 thoughts on “Türkiye’de İmalat Sanayinin Gelişimi”

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>